"Kodu yazıyordum ama toplantıda susuyordum. Bugün Londra'daki ekibimle her sabah İngilizce konuşuyorum."

Sorun gramer değildi

İlk yurt dışı mülakatımı 2021'de yaptım. Teknik soruları biliyordum, cevapları da. Kod paylaşmamı istediler, paylaştım. Sonra konuşma kısmı geldi ve iki dakika içinde üçüncü kez "sorry, can you repeat?" demiştim.

Bilmiyor değildim; anlatamıyordum. Bu ikisinin arasındaki fark, o gün öğrendiğim en pahalı ders oldu. Mülakat bitince kapattım, bir süre ekrana baktım ve bir karar verdim: bir yıl içinde İngilizce bir toplantıda rahatça konuşabilecektim.

Önce uygulamalara sarıldım. Hepsi ya gramer öğretiyordu ya kelime. Benim gramere ihtiyacım yoktu. Konuşacak insana ihtiyacım vardı.

Bilmiyor değildim; anlatamıyordum. İkisi arasındaki farkı bir mülakatta öğrendim.

Kâğıtta B1+, ağızda A2

Power Akademi'ye ilk gittiğimde seviye tespitinde B1+ çıktı. Gramer ve okuma kısmı B2'ye yakındı. Sonra eğitmen beş dakika benimle İngilizce sohbet etti ve tabloyu açıkça söyledi: "Yapı burada, konuşma A2'de takılıyor."

Bunu duymak garip bir rahatlamaydı. Yıllardır "İngilizcem kötü" diyordum; kötü değildi, dengesizdi. Doğru teşhis, doğru programı getirdi: Genel İngilizce B2 grubu ve daha ilk haftadan Speaking Club.

Beni en çok ikna eden şey de programın yazılı olmasıydı. Hangi hafta ne çalışacağım, ne zaman ölçüleceğim belliydi. Bir mühendis için bu, sözden çok daha inandırıcı.

"Ben yazılımcı değilim, bana anlat"

İlk Speaking Club'ı unutmuyorum. Tema "bir şeyi nasıl açıklarsın" idi. Ben mikroservis mimarisi anlatmaya kalktım. Native moderatör gülümsedi ve "çok güzel ama ben yazılımcı değilim, bana anlat" dedi.

O gün fark ettim: sorun kelime bilmemek değildi. Karşımdaki insana göre konuşmayı hiç denememiştim. Teknik kelimelerin arkasına saklanmak kolaydı; sade cümle kurmak zordu.

Tek kural vardı: masada Türkçe yok. İlk haftalar üç cümlede tıkanıyordum. Üçüncü ayın sonuna doğru bir şey değişti; kafamda çeviri yapmayı bırakmıştım. Ne zaman olduğunu bilmiyorum, bir gün fark ettim.

Teknik kelimelerin arkasına saklanmak kolaydı; sade bir cümle kurmak zordu.

Hata yapınca kimse durdurmuyordu

Haftada üç gün B2 grubundaydım. İlk aylarda Türk eğitmen yapıyı kurdu, native eğitmen konuşturdu. Küçük sınıf olmanın anlamını orada anladım: sekiz kişilik bir masada arkaya saklanamıyorsun, her derste konuşmak zorundasın.

Beni rahatlatan şey, hatamı cümlenin ortasında kesmemeleriydi. Cümle bitiyor, düzeltme sonra geliyordu. Bu küçük ayrıntı akışı bozmuyor ve konuşmaya devam etmeni sağlıyor. Toplantıda da kimse seni kesip düzeltmiyor; sen devam etmek zorundasın.

Akşam grubu olması da benim için kritikti. Gündüz çalışıyordum. Ders çıkışı eve gidip kod yazıyor, ertesi gün yine geliyordum. Dokuz ay boyunca bu ritmi bozmadım.

Sahte mülakatlar, gerçek sorular

Altıncı aydan sonra birebir online seansları kendi işim için kullanmaya başladım. Native eğitmenle sahte mülakat yapıyorduk. "Bu projede en zor kararın neydi?" diye soruyor, ben anlatıyordum, o "bunu üç cümlede söyle" diyordu.

Mülakat İngilizcesi tam olarak bu: uzun anlatmak değil, doğru uzunlukta anlatmak. Bir mühendisin en sık yaptığı hata, her soruya mimari çizerek cevap vermek. Üç cümle disiplini bana bunu öğretti.

Kursun sonundaki konuşma sınavında, ilk gün takıldığım "neden bu yaklaşımı seçtin" sorusuna dört dakika kesintisiz cevap verdim. Eğitmen saatine baktı ve "tamam, artık hazırsın" dedi.

"İngilizceni nerede öğrendin?" — "Erzurum'da."

2022'nin sonunda Londra merkezli bir şirketten teklif aldım. İki tur mülakat, ikisi de İngilizce, ikisi de kamera karşısında. İkinci mülakatta bir şey fark ettim: bir kere bile "sorry, can you repeat?" dememiştim.

Mülakat bitince ekip lideri "İngilizceni nerede öğrendin?" diye sordu. "Erzurum'da" dedim. Güldü, "ciddi misin?" dedi. Ciddiydim.

Bugün her sabah İngilizce stand-up toplantısına giriyorum. Kod incelemelerimi İngilizce yazıyorum. Şirketin altyapı dokümantasyonunu iki dilde ben kaleme aldım. İngilizce artık bir sınav değil; sadece iş yaptığım dil.

İkinci mülakatta bir kere bile "sorry, can you repeat?" demedim.

Gramer bilmek konuşmak değil

Okuyup anlıyorsan ama konuşamıyorsan, sana daha çok gramer değil daha çok konuşma lazım. Speaking Club'a git, saçmala, hata yap. Kimse not tutmuyor. Bir gün fark edeceksin ki artık kafanda çevirmiyorsun.

Londra bir tesadüf. Aynı İngilizceyle Berlin'deki, Amsterdam'daki ya da Toronto'daki bir ekibe de girebilirsin; uzaktan çalışan bir yazılımcı için iş artık bulunduğu şehirde değil, dünyanın her yerinde. Tek şart, toplantıda susmamak.

Yazılımcıysan ve yurt dışı için İngilizce mülakat sürecini merak ediyorsan bana LinkedIn'den yazabilirsin. Sorulara elimden geldiğince cevap veriyorum; çünkü benim başladığım yerde duran çok insan tanıyorum.